Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde yer alması gereken hususlar, yetkili mahkeme, duruşma ve kararın kesinleşmesi hakkında genel bilgiler.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda uzlaştığı hâllerde başvurulan, çekişmeli boşanmaya göre daha kısa süren bir yoldur. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen bu yolda kusurun ispatı gerekmez; evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olduğu kabul edilir. Ancak kanun bazı şartların birlikte gerçekleşmesini arar.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
- Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen düzenleme (protokol) hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.
Protokolde neler yer almalı?
Protokol anlaşmalı boşanmanın temelidir; boşanmadan sonra doğan uyuşmazlıkların önemli bir kısmı protokoldeki belirsizliklerden kaynaklanır. Protokolde genellikle şu konular düzenlenir:
- Müşterek çocukların velayetinin kime bırakılacağı
- Velayet kendisine bırakılmayan eşin çocukla kişisel ilişki kurma düzeni (hafta sonları, bayramlar, yaz tatili)
- Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının miktarı, ödeme günü ve yıllık artış esası
- Varsa eşlerden biri için yoksulluk nafakası
- Varsa maddi ve manevi tazminat
- Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve ev eşyalarının paylaşımı ile ortak borçların nasıl ödeneceği
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin kime ait olacağı
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin haklardan vazgeçiliyorsa bunun protokolde açıkça yazılması gerekir. “Tarafların birbirinden başka talebi yoktur” gibi genel ifadeler, mal paylaşımı bakımından farklı yorumlara yol açabilir.
Dava hangi mahkemede açılır?
Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılabilir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Tekirdağ’da oturan eşler, davayı yerleşim yerlerindeki yetkili aile mahkemesinde açabilir.
Süreç nasıl işler?
Dava dilekçesi ve imzalı protokol mahkemeye sunulduktan sonra mahkeme bir duruşma günü belirler. Duruşmada her iki eşin de bizzat hazır bulunması gerekir; hâkim eşleri dinler, boşanma iradelerini ve protokolü kabul ettiklerini tespit eder. Şartlar gerçekleşmişse karar çoğunlukla ilk duruşmada verilir.
Karar, istinaf yoluna başvurma süresi olan iki haftanın geçmesiyle kesinleşir. Taraflar duruşmada istinaf hakkından feragat ederse karar daha kısa sürede kesinleşebilir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayıtlara işlenir.
Çekişmeli davadan anlaşmalı boşanmaya geçiş
Çekişmeli olarak açılmış bir boşanma davası, yargılama sırasında eşlerin anlaşması hâlinde, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şartıyla anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir. Bu durumda taraflar protokolü mahkemeye sunar ve hâkim tarafları dinler.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma kaç duruşmada sonuçlanır?
Dilekçe ve protokol eksiksizse ve iki eş de duruşmada iradesini açıklarsa, karar genellikle tek duruşmada verilir. Duruşma gününün ne zaman verileceği ise mahkemenin iş yüküne bağlıdır.
Eşlerden biri duruşmaya gelmezse ne olur?
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden, eşlerden biri gelmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Duruşma ertelenebilir veya dava çekişmeli boşanma olarak görülmeye devam edebilir.
Evlilik bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanılabilir mi?
Hayır. Evlilik bir yıl sürmemişse anlaşmalı boşanma hükümleri uygulanamaz; boşanmak isteyen eşin kanundaki boşanma sebeplerinden birine dayanarak dava açması gerekir.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Ceza hukuku ve gayrimenkul hukuku başta olmak üzere Tekirdağ’da avukatlık ve hukuki danışmanlık faaliyetlerini yürütmektedir.
Hakkımızda
