Devletin ve yerel yönetimlerin tesis ettiği işlemler, bireylerin mülkiyet hakkından mesleki hayatına kadar geniş bir alanı etkiler. İdare hukukunda, hukuka aykırı olduğu düşünülen bir işleme karşı kısa sürelerle sınırlı başvuru yolları bulunur. Bu nedenle işlemin tebliğ tarihinin, türünün ve hangi yargı merciinde dava konusu edileceğinin ilk aşamada doğru belirlenmesi gerekir.
Başlıca çalışma konuları
- İdari işlemlere karşı iptal davaları
- İdarenin eylem ve işlemlerinden doğan tam yargı (tazminat) davaları
- İmar, yıkım ve yapı ruhsatı uyuşmazlıkları
- Kamu görevlilerinin disiplin ve atama işlemleri
- İdari para cezalarına itiraz
- Kamu ihaleleri ve idari sözleşme uyuşmazlıkları
- Kamulaştırma ve acele el koyma işlemleri
- Yürütmenin durdurulması talepleri
Dava açma süresi
İdare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı bir süre öngörülmedikçe, idari işlemin yazılı bildiriminden itibaren altmış gündür; vergi mahkemelerinde ise otuz gündür. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması, işlem hukuka aykırı olsa bile iptalinin istenememesi sonucunu doğurur.
İptal ve tam yargı davaları
İptal davası, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığının tespitini ve ortadan kaldırılmasını amaçlar. İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle hakkı doğrudan zarar görenler ise tam yargı davası açarak zararlarının tazminini isteyebilir. İki dava birlikte de açılabilir.
Yürütmenin durdurulması
İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacağı ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu durumlarda, dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Yıkım kararları, ruhsat iptalleri ve atama işlemleri bu talebin sıkça gündeme geldiği konulardandır.
İdari para cezaları
Kabahatler Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarına karşı, kural olarak kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bazı özel kanunlarda ise itiraz mercii ve süre farklı düzenlenmiştir; bu nedenle cezanın dayandığı kanunun ayrıca incelenmesi gerekir.
İdare Hukuku hakkında sık sorulan sorular
İdari işleme karşı dava açma süresi ne kadardır?
Özel kanunlarında ayrı bir süre öngörülmedikçe idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre, işlemin yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren başlar.
Dava açmadan önce idareye başvurmak zorunlu mu?
Kural olarak zorunlu değildir. Ancak idari eylemden doğan zararlar için tam yargı davası açılmadan önce ilgili idareye başvurulması gerekir. Ayrıca idari işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi dava açma süresi içinde üst makamdan istenebilir; bu başvuru dava açma süresini durdurur.
Yıkım kararına karşı ne yapılabilir?
İmar mevzuatına aykırılık gerekçesiyle verilen yıkım kararlarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir ve yürütmenin durdurulması istenebilir. Aynı yapı için verilen idari para cezası ile yıkım kararına karşı ayrı başvurular gerekebileceğinden, tebliğ edilen belgelerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.